WIA: over uitkeringen, reïntegratie en wat de OR kan doen

De WIA staat voor Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen. Deze wet vervangt de WAO vanaf 1 januari 2006. In tegenstelling tot de WAO kijkt de WIA naar wat mensen na hun ziekte nog wel kunnen. Iedere werknemer die op of na 1 januari 2004 ziek is geworden en na twee jaar nog niet aan het werk kon, heeft met de WIA te maken.

In de twee jaar voorafgaand aan de WIA moet de werkgever het loon doorbetalen voor ten minste 70%. In veel CAO’s zijn afspraken gemaakt waarbij het loon over de eerste twee ziektejaren tezamen in totaal 170% is. Na twee ziektejaren vindt de WIA-keuring plaats. De WIA bestaat uit twee onderdelen: de WGA (Werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten) en de IVA (Inkomensvoorziening volledig arbeidsongeschikten).

Mate van arbeidsongeschiktheid

De WIA onderscheidt daarbij vier situaties, waarbij de mate van arbeids(on)geschiktheid van de werknemer afhangt van het loonverlies dat optreedt:

  1. Volledig en duurzaam arbeidsongeschikt. Voor arbeidsongeschikten die meer dan 80% loonverlies hebben en “geen uitzicht op, of een geringe kans hebben op herstel” is er de inkomensvoorziening IVA.
  2. Volledig arbeidsongeschikt met een loonverlies van tenminste 80%, maar “met uitzicht op herstel”; dan geldt de WGA.
  3. Gedeeltelijk arbeids(on)geschikt. Voor arbeids(on)geschikten die tussen de 35% en 80% loonverlies hebben geldt ook de WGA.
  4. Gedeeltelijk arbeidsgeschikten met minder dan 35% loonverlies. De WIA biedt voor deze groep geen voorziening, omdat men niet als arbeidsongeschikt wordt beschouwd.

Reïntegratieverplichting

Voor de werkgever geldt gedurende de ziekte van de werknemer een reïntegratieverplichting op basis van de Wet Verbetering Poortwachter. Dit betekent dat de werkgever gedurende de eerste twee ziektejaren niet alleen loon moet doorbetalen, maar ook maatregelen moet treffen om de werknemer in staat te stellen zijn eigen arbeid weer te hervatten. Is dit niet mogelijk dan moet de werkgever alles in het werk stellen om de werknemer ander passend werk in het bedrijf te laten verrichten. Na twee ziektejaren volgt de WIA-keuring.

Wat kan de OR?

  • Aanpassingen in het ziekteverzuimbeleid en reïntegratiebeleid vallen onder het instemmingsrecht van de ondernemingsraad volgens artikel 27 lid 1d WOR.
  • Daarnaast stelt de Arbowet (art. 3) eisen aan de werkgever om het werk en de werkplek zo goed mogelijk in te richten en aan te passen aan de persoonlijke eigenschappen van zijn werknemers. Maatregelen door het toepassen van de Arbo-wet vallen eveneens onder het instemmingsrecht.
  • De OR heeft adviesrecht volgens artikel 25 lid 1m WOR als de werkgever er voor kiest de WIA-uitkeringen zelf te betalen en / of zelf het risico te dragen voor het uitkeren van ziekengeld aan werknemers met een flexibele arbeidsovereenkomst (freelancers of thuiswerkers) of met een contract dat eindigt tijdens ziekte (tijdelijk- of oproepcontract, of uitzendovereenkomst). Het financieel voordeel van de werkgever kan lagere premiebetalingen zijn.

WIA-gat

De ondernemingsraad kan ook een rol spelen bij een collectieve WIA-gat (of WIA-hiaat) -verzekering via de werkgever. De werkgever is niet verplicht zo’n verzekering voor zijn werknemers af te sluiten, tenzij in de CAO daarover een afspraak is gemaakt. Een WIA-gatverzekering repareert deels de inkomensachteruitgang van volledig arbeidsongeschikten die niet duurzaam arbeidsongeschikt zijn (zie boven onder situatie 2). De OR kan het initiatief nemen om zo’n collectieve verzekering te realiseren. Het is verstandig om daarbij de verschillende aanbiedingen van verzekeraars met elkaar te vergelijken.